Trong nhịp điệu của cuộc sống thời hiện đại, khi mà tốc độ đô thị hóa chóng mặt đang từng ngày từng giờ phá đi cái không gian văn hóa làng cũng như văn hóa kẻ chợ, thì dường như những ký ức thị giác còn lại về chúng ngày càng trở nên quý giá, hiếm hoi, nhất là với những ai ưa thích du lịch, tìm hiểu và khám phá các nền văn hóa cổ Việt Nam.

Đã có lúc chúng ta không khỏi giật mình thảng thốt khi nhận ra rằng vẻ đẹp đầy hoài niệm về hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình v.v… nhiều chỗ giờ chỉ còn lại trong tranh. Bởi vậy, khi bước vào phòng tranh của họa sĩ Trần Lãng, cái cảm giác như được làm một hành trình ngược dòng thời gian trở lại với quá khứ dường như cứ dần một hiện ra… Đó là một quá khứ chưa xa lắm của làng quê Việt với những khung cảnh thanh bình, yên ả cùng những người dân chất phác, cần cù rất đỗi thân quen trong ký ức của mỗi người. Chẳng hạn như “Dưới hàng cây” với những mái nhà đơn sơ cùng cuộc sống lao động hàng ngày của những người nông dân hiền lành chăm chỉ hay là một “Làng cổ ven đô Khúc Thụy” ẩn hiện sau những rặng cây một sớm tinh sương v.v…

Làng cổ ven đô Khúc Thụy.

Những mái nhà cổ.

Bến đợi.

Thuyền câu.

Dưới hàng cây.

Ven sông.

Là người con của đất Vân Canh (Hoài Đức – Hà Nội), một trong “tứ danh hương” của đất trăm nghề xứ Kinh Bắc là “nhất Mỗ, nhì La, thứ ba Canh – Cót” (Canh tức Vân Canh – PV.), nơi có dòng tranh dân gian Kim Hoàng nổi tiếng một thời, có thể nói họa sĩ Trần Lãng là một trong số ít tác giả vẫn giữ được “ngọn lửa hồn quê” cháy đượm tinh thần nghệ thuật xứ Đoài.

Mặc dù dòng tranh dân gian nổi tiếng xưa giờ không còn, song dường như những tinh hoa giá trị của nó vẫn được ông tiếp nối, và làm đẹp thêm lên với vẻ hồn nhiên, mộc mạc trong cách nhìn, cách cảm. Ở tranh ông ít có những mảng miếng chói chang, sặc sỡ, bắt mắt kiểu thời thượng… mà thay vào đó là những gam màu trầm chắc, khỏe khoắn cộng với những độ nông sâu phong phú của chất liệu sơn mài để người ta có thể nhìn lâu, tựa như cái duyên quê của con gái xứ Đoài, càng nhìn lâu càng thấy thêm những điều mới lạ….

Bài: Hoài Mỹ